cac-giai-doan-day-phonics-cho-tre

Các giai đoạn dạy Phonics tiếng Anh cho trẻ em

Nội dung chính

Dạy Phonics cho trẻ (hay Ngữ âm hoặc Âm vị) là phương pháp cung cấp các kiến thức và kĩ năng liên quan đến cách sử dụng bảng chữ cái. Trong bài viết dưới đây, chúng tôi sẽ đề cập đến các giai đoạn dạy Phonics, việc dạy trẻ em đọc tiếng Anh thông qua việc phát triển nhận thức của trẻ về âm vị học. Đồng thời nâng cao sự hiểu biết của các bé về mối quan hệ giữa âm thanh và cách học bảng chữ cái để phát âm.

Biết về Phonemic (Âm vị) giúp trẻ đọc tốt hơn

Khi trẻ em có nhận thức về Âm vị học, khả năng đọc của các bé sẽ được nâng cao rất nhanh với sự trôi chảy đáng kinh ngạc. Điều này cho phép các em đọc với tốc độ nhanh hơn, chính xác hơn và biểu cảm hơn. Một khi trẻ em có thể đọc một cách nhuần nhuyễn và có ngữ điệu, khả năng viết cũng sẽ nhờ vậy được cải thiện tốt hơn.

Phương pháp Âm vị hay Âm vị tổng hợp đã được biết đến từ rất lâu và được coi là cách thức giảng dạy mang lại hiệu quả tốt. Chính vì vậy, Phonics trở thành “giáo án” giảng dạy chủ chốt trong nhiều hệ thống trường học ở các quốc gia nói tiếng Anh.

Anh ngữ có khoảng 44 âm và đơn âm, nhưng bảng chữ cái thì có 26 chữ. Đó là lý do vì sao một âm có thể được tạo từ nhiều chữ cái. Theo đó, hãy hướng dẫn các em tìm hiểu sự liên quan giữa chữ cái và các âm một cách đơn giản, rõ ràng.

Để làm được điều này, âm vị tập trung vào sự kết hợp của chữ cái và âm đọc, cho phép trẻ em chia nhỏ từ để đánh vần, sau đó mới ghép lại thành một từ có phát âm hoàn chỉnh. Quá trình này được gọi là phân loại và pha trộn.

cac-giai-doan-day-phonics

Phân loại và pha trộn

Việc bắt trẻ em “vật lộn” để phát âm và hiểu được chính xác một từ, hay yêu cầu các em tìm kiếm gợi ý trong ngữ cảnh cụ thể để suy ra nghĩa của từ không thực sự hiệu quả. Thay vào đó, âm vị hướng dẫn trẻ em nhìn vào các chữ cái cấu tạo nên từ đó, phân nhỏ ra các âm thành phần trước khi gộp lại để đọc từ một cách hoàn chỉnh.

Cụ thể, chúng ta lấy ví dụ là từ “Cat (chú mèo)”, các học sinh nhỏ tuổi sẽ biết cách đọc từ âm đầu tiên /k/, rồi đến /a/ và cuối cùng mới là /t/. Sau khi phân đoạn thành công, chúng sẽ pha trộn và đọc được từ /kat/.

Nếu các em luyện tập thường xuyên, tốc độ phân tách âm và ghép âm để đọc từ vựng sẽ nhanh chóng tăng lên. Đây chính là hiệu quả mà phương pháp dạy Phonics cho trẻ mang lại đối với không chỉ việc đọc ở trẻ, mà còn cải thiện cả khả năng viết.

Decoding (giải mã) và Encoding (mã hóa): Cầu nối giữa đọc và viết

Giai đoạn đầu, phương pháp dạy Phonics cho trẻ đạt được vô vàn tán thưởng khi giúp học sinh cải thiện kĩ năng đọc thụ động. Đây còn được gọi là quá trình Decoding (giải mã). Sau đó, chính kiến thức về âm vị của học sinh sẽ giúp bản thân các em phát triển kỹ năng viết một cách chủ động. Hoạt động này được biết đến dưới cái tên Encoding (mã hóa).

Dựa vào hai phương thức hoạt động nói trên, nhiều giáo viên có xu hướng tăng cường các bài học liên quan đến kỹ năng viết (như ghép chữ, ghép vần) vào các bài học ngữ âm. Nhờ vậy, khoảng cách giữa hai kỹ năng quan trọng là đọc và viết sẽ được thu hẹp đáng kể.

Phương pháp Sight words: Khi phonics là chưa đủ

Nếu chỉ học ngôn ngữ qua phương pháp âm vị, học sinh sẽ khó có thể giải mã được hàng trăm thận chí hàng ngàn vấn đề liên quan đến chính tả. Trên thực tế, tiếng Anh là một “ngôn ngữ lai” và bị ảnh hưởng bởi nhiều ngôn ngữ khác như: Đức, Latinh, Pháp, Hy Lạp,..

Sự pha trộn này dẫn đến nhiều mâu thuẫn trong cách phát âm tiếng Anh vào thời điểm hiện tại. Đôi khi âm vị khó có thể giải mã được những từ này. Chính vì thế, trẻ em cần biết cách đọc thông qua Sight words (hay là Từ nhìn).

cac-giai-doan-day-phonics

Sight words (Từ nhìn) hay chính là các từ xuất hiện trước mắt các trẻ với tần suất cao, hoặc là các từ thường xuyên được sử dụng trong hầu hết các văn bản. Trong các cuốn sách dành cho trẻ em, Sight words chiếm đến 75% lượng từ vựng có trong các đoạn văn bản. Từ đây, bạn nên áp dụng cả hai cách thức học tập này cho trẻ em để đạt được hiệu quả tốt nhất.

Các giai đoạn dạy phonics tiếng Anh cho trẻ em

Giai đoạn tiền phonics

Trước khi học về Âm vị, bạn cần phát triển các kỹ năng nhất định bao gồm: nghe, mô phỏng âm thanh, tìm kiếm âm thanh. Đối với kỹ năng nghe, trẻ em cần được tạo thói quen tập trung và biết cách lọc các tạp âm không cần thiết đến từ môi trường. Sau đó, khi các em đã thành thạo việc chọn lọc âm thanh thì có thể tự tạo ra các âm này bằng cách đọc.

Để đạt được điều này, hãy mô phỏng âm thanh cho các em và khiến các em chú ý đến khẩu hình miệng khi phát âm. Cuối cùng, việc lồng ghép các âm thanh cũng quan trọng như việc xâu chuỗi các chi tiết của một câu chuyện vậy. Các em cần nhận ra từ nào đi trước và từ nào luôn đi sau các từ còn lại.

Giai đoạn Âm thanh và Hành động

Đầu tiên, việc “in dấu” âm thanh vào tâm trí của trẻ là việc không hề đơn giản. Để các bé ghi nhớ được các âm các từ này, cần tạo ra những hành động giúp chúng liên kết cách đọc và chữ viết. Ví dụ, để tạo ra âm /m/, giáo viên sẽ dạy các em xoa bụng khi ăn một thứ gì ngon rồi nói “mmmmm”. Hoặc dạy các em phát âm /a/ bằng cách há to miệng như lúc ăn táo. Đương nhiên, bạn cần sử dụng các hành động giống nhau cho từng âm thanh cụ thể để tránh nhầm lẫn.

Giai đoạn Chữ cái và Âm Tương ứng

Cách đọc các chữ cái và cách phát âm khi chúng được đặt trong một từ đôi khi rất khác nhau. Ví dụ chữ cái “c” thường được đọc khi đứng một mình là “see”, tuy nhiên khi ghép từ lại được phát âm là “k” hoặc “s”. Một chữ cái đơn lẻ không tạo nên một âm hoàn chỉnh. Thường thì có rất nhiều cách để biểu thị cho một từ. Ví dụ âm /s/ hay được biểu thị khi đọc các từ bắt đầu bằng “s, c, ps”.

Tổ chức giờ dạy phonics cho trẻ

Khi tổ chức một lớp học Phonics, hãy chắc rằng những tiết học này thật ngắn gọn và hấp dẫn. Một giờ học lý tưởng chỉ nên diễn ra trong khoảng 15 đến 20 phút. Đồng thời, nên duy trì tính nhất quán trong các giờ học.

Nếu trẻ em đang học đọc, hãy chắc rằng chúng sẽ luyện tập ngữ âm mỗi ngày. Và điều quan trọng nhất, hãy giữ không khí lớp học thật thú vị. Học đọc nên là một trải nghiệm tích cực bởi đây là kỹ năng vô cùng tốt mà một đứa trẻ nên thành thạo. Bởi vậy, để tạo không khí vui tươi, bạn có thể mang các hoạt động vui chơi mang tính giáo dục, các trò chơi bổ ích vào lớp học ngữ âm nhé.

Trên đây là quá trình chi tiết và những lưu ý nhỏ khi dạy trẻ em học tiếng Anh theo phương pháp dạy Phonics cho trẻ. Đây là cách học đã được nghiên cứu và được áp dụng rộng rãi trên nhiều cơ sở trường học tại nước ngoài. Mong rằng bài viết đã đem lại những thông tin bổ ích giúp bạn hiểu hơn về cách thức học ngoại ngữ này!

MỚI NHẤT